De amandelen

 

De amandelen zijn een deel van het afweersysteem van het lichaam om ziektekiemen te bestrijden. Zij zijn onderdeel van het lymfklierweefsel en zijn op drie plaatsen gelegen:

  1. In de neuskeelholte. Dit is de ruimte achter de huig en deze ruimte bevat de neusamandel (adenoïd). Deze is met name bij jonge kinderen aanwezig en wordt kleiner vanaf 8 jarige leeftijd. Er is maar één neusamandel.
  2. In de keel. De keelamandelen (tonsillen) bevinden zich naast de huig en zijn goed zichtbaar. Hiervan zijn er twee.
  3. Achter op de tong. De tongamandel. Deze amandel waarvan er één is geeft zelden klachten.

Alhoewel de amandelen een onderdeel zijn van ons afweersysteem vormen ze maar een klein onderdeel van ons totale afweersysteem. Bij veel kinderen en volwassenen raken de keelamandelen chronisch ontstoken waardoor zij meer last hebben van de amandelen dan dat ze er baat van hebben. Grote amandelen kunnen ook aanleiding geven tot slikklachten of snurken. Zie hiervoor de pagina over snurken.

Klachten, passend bij een probleem met de keelamandelen:

De volgende klachten kunnen in wisselende mate aanwezig zijn als gevolg van een ontsteking van de keelamandelen:

  • Grote amandelen geven slikklachten of apneu's
    Er is sprake van keelpijn, slikklachten, koorts en een algeheel gevoel van ziek zijn. 
  • Langdurige ontsteking leidt tot moeheid, lusteloosheid, snurken, matige eetlust en slechte adem.
  • In de hals zijn de lymfklieren gezwollen en pijnlijk.
  • Slecht slapen door bemoeilijkte ademhaling als gevolg van de gezwollen keelamandelen. Dit kan zelfs leiden tot ademstops, de zogenaamde obstructieve slaap-apneus. Recent onderzoek heeft aangetoond dat dit mogelijk kan leiden tot schade aan de ontwikkeling van cognitieve functies en IQ van het kind in ontwikkeling.
  • Zeer grote amandelen kunnen slikklachten geven.
  • In een enkel geval ontstaat er door de uitbreiding van de ontsteking aan de keelamandel een abces waardoor slikken nauwelijks meer mogelijk is en de mond alleen met veel moeite geopend kan worden.

Wanneer worden de amandelen verwijderd? 

De beslissing om de amandelen te verwijderen (tonsillectomie) hangt af van de frequentie en ernst van de klachten. Wanneer bijvoorbeeld medicijnen zoals pijnstillers of antibiotica in geval van een infectie onvoldoende hebben geholpen kan uw KNO-arts adviseren de keelamandelen of een eventueel aanwezige neusamandel (bij kinderen), te verwijderen. Is er sprake van van een abces dan zal uw KNO-arts het abces ontlasten door boven de amandel een incisie te maken. Daarna behandelt hij/zij u verder met antibiotica. Enkele weken later volgt dan het advies de amandelen alsnog te verwijderen. Kinderen die lijden aan obstructieve apneus zullen ook worden geadviseerd de amandelen te laten verwijderen.

Media aandacht

Beeld van ontstoken keelamandelen

In 2009 was er nogal wat aandacht in de media voor met name de operatie aan de amandelen. Dit kwam door een gepubliceerd rapport door de wetenschappelijke vereniging van de Nederlandse KNO-artsen. In dit rapport staat hoe de KNO-artsen in Nederland omgaan met klachten en therapie ten gevolge van afwijkingen aan de amandelen.
De werkwijze van de KNO-artsen van het HagaZiekenhuis is volledig in overeenstemming met dit rapport.

Het ziekenhuis houdt zogenaamde prestatie-indicatoren bij en noteert het aantal complicaties zoals nabloedingen bij deze ingreep.
Prestatie indicator percentage nabloedingen verwijderen neus-en keelamandelen in het HagaZiekenhuis is 1,4% (jaar 2007).