Oorsuizen (tinnitus)

 

Wat is oorsuizen?

Bij oorsuizen worden in het hoofd geluiden gehoord die niet van buitenaf komen. Het geluid wordt onder andere omschreven als windgeruis, gierende fluitketels, bellen, brommen, fluiten, rinkelen en overvliegende straaljagers. Vrijwel iedereen heeft wel eens kortdurend last gehad van oorsuizen. Bij sommige mensen is oorsuizen bijna continu aanwezig en dermate hinderlijk dat de dagelijkse bezigheden belemmerd worden. De meeste vormen van oorsuizen worden veroorzaakt door gehoorverlies. Oorsuizen begint meestal tussen het 45ste en 60ste levensjaar en kan zeer langdurig blijven bestaan.

Waar ontstaat oorsuizen?

Het lichaam produceert veel geluiden: het bloed stroomt, spieren spannen samen, het hart klopt en de darmen ruisen. Maar toch dringen deze geluiden zelden tot ons bewustzijn door. Hoe dat precies werkt is onbekend. Als afwijkingen in het lichaam deze geluiden versterken, worden ze wel gehoord. Dit gebeurt in ongeveer 5% van de gevallen.

In de meeste gevallen is er echter geen geluidsbron dat het oorsuizen veroorzaakt. Het geluid wordt dan alleen door de patiënt waargenomen. Oorsuizen kan ook bij gezonde personen zonder aanwijsbare reden spontaan en kortdurend optreden. Meestal is oorsuizen een algemeen verschijnsel dat bij verschillende ziekten en afwijkingen kan optreden, zoals ook koorts door verschillende ziekten kan worden veroorzaakt.

Het horen van geluid zou dan kunnen ontstaan in het oor (buitenoor, middenoor, binnenoor, gehoorzenuw) en het hoofd. Uw KNO-arts zal bij oorsuizen dan ook onderzoek doen naar het gehoor. Behalve het oor te onderzoeken, zal hij/zij hoortesten laten verrichten. Afhankelijk van het resultaat van deze hoortesten zal eventueel verder onderzoek plaatsvinden.

Welke aandoeningen gaan gepaard met oorsuizen?

Vele aandoeningen kunnen leiden tot oorsuizen. Deze aandoeningen kunnen gelegen zijn in het oor zelf, of daarbuiten.

Hieronder volgen enkele voorbeelden:

  • Lawaaibeschadiging
  • Ouderdomslechthorendheid
  • Otosclerose
  • Ziekte van Ménière
  • Brughoektumor
  • Hoge bloeddruk
  • Medicijnen (bijvoorbeeld ascal of aspirine)

De bovenste vier van de genoemde oorzaken hebben als gemeenschappelijke factor dat er sprake is van gehoorverlies in het slakkenhuis of binnenoor, de perceptieve slechthorendheid. Recente inzichten hebben geleid tot een theorie die het oorsuizen verklaart vanuit het begrip fantoomgeluid. Dit wil zeggen dat de hersenen een geluid 'horen' die er in feite niet is. Bij perceptieve slechthorendheid wordt een deel van de elektrische signalen uit het binnenoor niet meer naar de hersenen gestuurd. De hersenen echter verwachten wel een signaal maar aangezien ze deze niet meer ontvangen, gaan zij ze zelf genereren; een fantoomgeluid is gecreëerd en wordt als suizen waargenomen.

Dit fenomeen doet zich ook voor bij mensen die nog pijn ervaren in een geamputeerd lichaamsdeel; fantoompijn.

Behandeling van oorsuizen

Als oorsuizen een begeleidend verschijnsel is, zal oorsuizen kunnen verdwijnen als de oorzaak of de onderliggende ziekte behandeld is. Veelal verdwijnt het oorsuizen echter niet, zoals in geval van lawaaibeschadiging van het slakkenhuis en na behandeling van hoge bloeddruk. In de loop van de tijd is er veel onderzoek gedaan naar de werking van medicijnen tegen het oorsuizen. Helaas bestaat er momenteel nog steeds geen veilig geneesmiddel dat hinderlijk oorsuizen geneest.

In meer dan de helft van de gevallen is het maskeren van oorsuizen de methode die nog de meeste verlichting kan geven. Dit kan door een gewoon hoortoestel, dat de natuurlijke geluiden van buitenaf versterkt en doorgeeft aan het oor. Hierdoor wordt het oorsuizen door geluid van buitenaf overstemd. Ook is het mogelijk het hoortoestel zelf een geluid te laten maken. Een heel zacht geluid, dat niet door omstanders wordt gehoord, kan al voldoende zijn om het oorsuizen te overstemmen. Niet iedereen heeft hier echter baat bij. Vervanging van het eigen suizen door een ander geluid van buitenaf wordt door sommige mensen nog hinderlijker gevonden dan het eigen oorsuizen. Er is dus zelden een behandeling mogelijk.

Omgaan met oorsuizen

De meeste mensen hebben - in meer of mindere mate - oorsuizen, zonder er hinder van te ondervinden. Ze horen het alleen als ze eraan denken, zoals in het geval van een tikkende klok in de kamer, die je alleen hoort als je eraan denkt. Als men zich aan geluid of aan oorsuizen gaat ergeren, nemen de klachten sterk toe. Een klein deel van de mensen voelt zich door het oorsuizen overweldigd. Men wordt er het grootste deel van de dag en vooral de nacht onaangenaam mee geconfronteerd en dit belemmert de dagelijkse bezigheden. Een bijkomend probleem is het onbegrip van de omgeving. Anderen zien niets aan diegene die last heeft, terwijl deze toch enorm gehinderd wordt door het oorsuizen.

Als blijkt dat het oorsuizen onschuldig is, wordt geleerd hoe hiermee het beste om gegaan kan worden. Omdat oorsuizen nooit de hele dag maximaal aanwezig is, moet nagegaan worden welke factoren / hulpmiddelen een gunstige uitwerking hebben.

Verschillende academische centra bieden de mogelijkheid tot begeleiding van patiënten met invaliderende tinnitus. Men spreekt dan ook van een tinnitusteam. Hierin is vaak een psycholoog, audioloog of KNO-arts vertegenwoordigd.

De Nederlandse KNO-vereniging en Nederlandse Vereniging Voor Slechthorenden (NVVS) hebben samen een informatiefolder ontwikkeld voor mensen met tinnitus.